Lịch mở cửaĐóng cửa
Chủ Nhật, Tháng 11 22, 2026
Piazza Venezia, 00186 Roma RM, Ý

Vittoriano trở thành đài tưởng niệm quốc gia Ý như thế nào

Kiến trúc, thống nhất, tưởng niệm và tranh luận trên đồi Capitoline.

14 phút đọc
13 chương

Đài tưởng niệm Victor Emmanuel II

Portrait of Victor Emmanuel II in military uniform

Victor Emmanuel II qua đời ngày 9 tháng 1 năm 1878, chưa đầy tám năm sau khi Rome trở thành thủ đô Vương quốc Ý. Quốc hội nhanh chóng phê chuẩn một đài tưởng niệm quốc gia dành cho vị vua đầu tiên của nước Ý thống nhất. Dự án nhằm tưởng nhớ nhà vua, đồng thời phải tạo hình thức kiến trúc cho một quốc gia mà các vùng miền chỉ mới được hợp nhất.

Vị trí bên đồi Capitoline mang tính biểu tượng sâu sắc. La Mã cổ đại, truyền thống dân sự của Campidoglio và thủ đô mới đều có thể được cảm nhận từ một địa điểm. Tham vọng này lý giải vì sao quần thể sớm vượt lên ý nghĩa của một đài tưởng niệm hoàng gia: tượng, văn khắc và không gian nghi lễ biến nơi đây thành tuyên ngôn về nguồn gốc cùng lý tưởng của dân tộc.

Các cuộc thi và thiết kế của Sacconi

Frontal view of the Vittoriano's symmetrical terraces, altar and colonnade

Một cuộc thi quốc tế ban đầu không tìm được phương án khả thi. Cuộc thi thứ hai chỉ dành cho kiến trúc sư Ý đã chọn đề án của Giuseppe Sacconi năm 1882. Thiết kế đặt cầu thang rộng, bàn thờ trung tâm, tượng cưỡi ngựa và hàng hiên uốn cong trên một trục mạnh hướng ra thành phố.

Sacconi lấy cảm hứng từ các thánh địa cổ điển thay vì sao chép một công trình cổ cụ thể. Những sân thượng đối xứng và hàng cột Corinthian dài tạo thành một sân khấu công cộng hiện đại. Sau khi Sacconi qua đời năm 1905, các kiến trúc sư như Gaetano Koch, Manfredo Manfredi và Pio Piacentini tiếp tục dự án nhưng vẫn giữ ý tưởng chủ đạo.

Xây dựng trên đồi Capitoline

Historic photograph of the Vittoriano under construction on the Capitoline Hill

Vua Umberto I đặt viên đá đầu tiên ngày 22 tháng 3 năm 1885. Việc xây dựng đòi hỏi thay đổi lớn ở sườn bắc đồi Capitoline. Đường phố và công trình từ các giai đoạn lịch sử sau đó bị dỡ bỏ để đài tưởng niệm có thể ngự trên Piazza Venezia và tách khỏi cấu trúc đô thị dày đặc xung quanh.

Những cuộc phá dỡ ấy vẫn là một phần trong lịch sử gây tranh cãi của Vittoriano. Dự án thể hiện sự tự tin của nhà nước mới, nhưng cũng xóa đi các lớp kiến trúc Trung cổ và Phục hưng. Phát hiện khảo cổ và thách thức kỹ thuật nhiều lần làm công việc phức tạp hơn, khiến quá trình xây dựng kéo dài hàng thập kỷ.

Kiến trúc và vật liệu

Curved marble Corinthian colonnade of the Vittoriano's main portico

Vittoriano được tổ chức thành chuỗi bệ cao dần. Cầu thang hoành tráng dẫn đến bàn thờ và tượng cưỡi ngựa; cầu thang hai bên tiếp tục lên Terrazza Italia, còn hàng hiên lớn tạo điểm kết cho toàn bố cục. Các cỗ xe tứ mã với Nữ thần Chiến thắng có cánh đánh dấu hai đầu mái.

Loại đá sáng màu là đá cẩm thạch Botticino từ miền bắc nước Ý, được chọn vì bền và có bề mặt bắt sáng. Màu sắc tương phản mạnh với đá travertine và gạch ấm màu của Rome, một lý do khiến công trình gây nhiều phản ứng. Điêu khắc không chỉ là trang trí: đài phun nước, hình tượng biểu trưng, tượng vùng miền và văn khắc truyền tải chương trình chính trị của công trình.

Tượng cưỡi ngựa

Bronze equestrian statue of Victor Emmanuel II above its sculpted marble base

Enrico Chiaradia thiết kế tượng đồng khổng lồ Victor Emmanuel II cưỡi ngựa; Emilio Gallori hoàn thành tác phẩm sau khi Chiaradia qua đời. Được đặt phía trên bàn thờ, bức tượng biến nhà vua thành tâm điểm thị giác của toàn quần thể và có thể nhìn thấy từ xa qua Piazza Venezia.

Eugenio Maccagnani tạo tác bệ đá cẩm thạch, hoàn thành kịp lễ khánh thành năm 1911. Mười bốn hình tượng nữ đại diện cho các thành phố có vai trò lớn trong lịch sử Ý, gồm Turin, Florence, Venice, Palermo, Milan và di sản văn hóa rộng lớn của Rome. Các phù điêu quân sự phía dưới nhắc đến những lực lượng tham gia các cuộc chiến thống nhất.

Altare della Patria

Central Altare della Patria reliefs beneath the equestrian statue

Altare della Patria nằm ở trung tâm Vittoriano, bên dưới tượng cưỡi ngựa. Sacconi xây dựng ý tưởng cho không gian, còn Angelo Zanelli thắng cuộc thi tạo phần trang trí điêu khắc. Những phù điêu dài xoay quanh hình tượng Roma và triển khai các chủ đề về lao động, đức hạnh công dân cùng tình yêu quê hương.

Dù du khách thường gọi toàn bộ công trình là Altare della Patria, tên này chính xác chỉ bàn thờ trung tâm. Hiểu sự khác biệt đó giúp làm rõ quần thể: Vittoriano tưởng niệm Victor Emmanuel II, còn bàn thờ và ngôi mộ được bổ sung sau tập trung vai trò của địa điểm như một đền tưởng niệm quốc gia.

Mộ Chiến sĩ Vô danh

Honour guards standing beside the Tomb of the Unknown Soldier

Sau Thế chiến thứ nhất, Ý chọn một quân nhân không rõ danh tính để đại diện cho tất cả những người không thể nhận dạng thi hài. Maria Bergamas, người có con trai tử trận mà hài cốt không bao giờ được xác định, đã chọn một cỗ quan tài tại Aquileia trong số 11 chiến sĩ vô danh.

Quan tài được đưa bằng tàu hỏa đến Rome và an táng tại Altare della Patria ngày 4 tháng 11 năm 1921. Đội danh dự đã liên tục canh gác ngôi mộ từ ngày đó, với những ngọn lửa vĩnh cửu cháy hai bên. Các nghi lễ nhà nước vẫn đặt vòng hoa tại đây, khiến công trình là nơi tưởng niệm đang sống chứ không chỉ là điểm tham quan lịch sử.

Các hình tượng biểu trưng, thành phố và vùng miền

Bronze allegorical sculpture beside the equestrian monument at the Vittoriano

Lan can đầu tiên có bốn nhóm tượng lớn: Sức mạnh, Hòa hợp, Hy sinh và Quyền. Do các nhà điêu khắc hàng đầu thời kỳ đó sáng tác, chúng chuyển những giá trị mà vương quốc non trẻ đề cao thành hình người. Các đài phun nước gần đó nhân cách hóa biển Adriatic và Tyrrhenian, tạo khung địa lý cho nước Ý.

Phía trên, các tượng đại diện vùng miền nước Ý xếp dọc hàng hiên, còn những hình tượng thành phố quanh tượng cưỡi ngựa gợi lại lịch sử lâu đời trước thời thống nhất. Chương trình chủ ý kết hợp các bản sắc địa phương trong một công trình duy nhất, tạo hình ảnh trực quan cho ý tưởng khó khăn về thống nhất trong đa dạng.

Lễ khánh thành năm 1911

Historic aerial view of the Vittoriano during its 1911 inauguration

Vittoriano được khánh thành ngày 4 tháng 6 năm 1911 trong lễ kỷ niệm 50 năm thống nhất nước Ý. Vua Victor Emmanuel III tham dự cùng các quan chức, cựu chiến binh và đông đảo công chúng. Buổi lễ mở cửa công trình trước khi mọi không gian kiến trúc và bảo tàng hoàn thiện.

Quy mô công trình lập tức tác động đến đường chân trời và đời sống công cộng của Rome. Người ủng hộ coi đây là đài tưởng niệm quốc gia xứng đáng; người chỉ trích phản đối kích thước, màu sắc, chi phí và sự xáo trộn đối với khung cảnh Capitoline. Những phản ứng trái chiều đó đã theo công trình suốt lịch sử.

Hoàn thành công trình và Bảo tàng Risorgimento

Historic rail carriage displayed with memorial decorations inside a museum

Công việc tiếp tục sau năm 1911. Các cỗ xe tứ mã lớn và nhiều hạng mục khác được bổ sung khi quần thể tiến tới hoàn thiện trong thập niên 1930. Không gian nội thất được dành để lưu giữ tài liệu và hiện vật liên quan đến Risorgimento, phong trào chính trị và quân sự dẫn đến sự thống nhất nước Ý.

Bảo tàng Trung tâm Risorgimento được thai nghén từ năm 1884 nhưng chỉ mở cửa thường trực vào năm 1970. Các bộ sưu tập sử dụng cờ, vũ khí, tranh, bản thảo và đồ dùng cá nhân để kể lại các sự kiện cùng nhân vật từ cuối thế kỷ 18 đến Thế chiến thứ nhất.

Chủ nghĩa phát xít, nền cộng hòa và nghi lễ quốc gia

Frecce Tricolori aircraft trailing the Italian colours above the Vittoriano

Trong thời kỳ Phát xít, chính quyền sử dụng các không gian hoành tráng của Vittoriano cho nghi lễ quần chúng và phô diễn chính trị. Mối liên hệ này ảnh hưởng đến danh tiếng công trình, dù nguồn gốc của nó nằm ở nền quân chủ tự do và dự án thống nhất thế kỷ 19.

Sau cuộc trưng cầu dân ý năm 1946 chấm dứt chế độ quân chủ, Cộng hòa Ý vẫn giữ Mộ Chiến sĩ Vô danh làm địa điểm nghi lễ trung tâm. Hoạt động đặt vòng hoa chính thức vào các ngày như Ngày Giải phóng, Ngày Cộng hòa và Ngày Thống nhất Quốc gia cùng Lực lượng Vũ trang đã định hình lại công trình quanh ký ức hiến pháp và nghĩa vụ công.

Trùng tu và sân thượng toàn cảnh

Glass panoramic lift and rooftop walkway at the Vittoriano

Các chiến dịch bảo tồn kéo dài đã xử lý tác động của ô nhiễm, thời tiết và tần suất sử dụng cao lên đá cẩm thạch cùng đồng. Lộ trình bảo tàng và không gian công cộng cũng được tổ chức lại để mở thêm phần nội thất rộng lớn cho du khách và kết nối kiến trúc với lịch sử mà công trình tưởng niệm.

Các thang máy kính toàn cảnh mở cửa năm 2007, đưa khách từ Terrazza Italia lên mái. Thiết kế đương đại của chúng gây tranh luận, nhưng cảnh nhìn từ đỉnh đã thay đổi cách nhiều người trải nghiệm công trình: Vittoriano hiện vừa là nơi tìm hiểu nước Ý hiện đại, vừa là một trong những điểm ngắm Rome rộng nhất.

Vittoriano ngày nay

Vittoriano and Altare della Patria at modern Piazza Venezia

Ngày nay, viện VIVE quản lý Vittoriano cùng Palazzo Venezia. Lối vào miễn phí công trình chính tồn tại song song với các bảo tàng, hàng hiên chính, triển lãm và sân thượng toàn cảnh có vé. Các chương trình giáo dục và hỗ trợ tiếp cận mở rộng cách du khách tìm hiểu địa điểm.

Không thể thu gọn quần thể vào một ý nghĩa duy nhất. Đây là đài tưởng niệm hoàng gia, lịch sử thống nhất được khắc bằng đá, đền tưởng niệm chiến tranh, một can thiệp đô thị gây tranh cãi và sân khấu nghi lễ cộng hòa. Hiểu những lớp nghĩa đó khiến chuyến thăm phong phú hơn nhiều so với chỉ lên cao ngắm cảnh.

Bỏ qua hàng chờ với vé của bạn

Khám phá những lựa chọn vé tốt nhất với lối vào ưu tiên và hướng dẫn chuyên nghiệp.